After the fight of VSSM, school authorities agreed to allow the Nomadic children into the school….. The continued struggle for inclusion..

Nomadic families parents
with the children who have been refused admissions….

The children of nomadic communities have historically never been to school. It is a huge-huge challenge to bring these children to school, in fact to build the environment of learning in each settlement is a great task, right from acclimatising the children to sensitising the parents and school authorities. So when 9 children belonging to Vansfoda community were suddenly removed from the school by its principal, it sent a wave of shock and anger amidst the team of VSSM and community. 

The children of 9 Vansfoda families living in Gondal had never been to school. But the pre-condition set by VSSM’s Kanubhai of not working for people whose children aren't in school compelled the parents to send their children to nearby school. In June 2016 VSSM’s Kanubhai enrolled these children in the primary school near their settlement. This nearest school was still quite a distance for the children to walk two times daily.  Hence an auto-rickshaw to ferry the children to school was hired at the cost of Rs. 300 per child. 

However, the teachers did not like these children attending school, four days later the children were removed from the school. The young children had to walk back home. This continued for another 5 days. The children went to school but the teachers would remove them from classes and send them back. It did not feel right hence one of the members from the community Hameerbhai informed Kanubhai about this daily scenario. Kanubhai accompanied with the parents reached the school to meet the principal and the reasons he listed for removing the children were shocking and unbelievable. 

The admissions were late (after the completion of admission dates) 

The children are filthy and duffer. They would spoil the school results. 

They have no birth-certificates, nor do they have any school dress 

After hearing what the principal had to say Kanubhai just couldn’t take anymore. He gave his peace of mind to the school authorities who then agreed to allow the children into the school…..

What more can we say of the way systems work and the multiple issues the team of VSSM is tackles on daily basis… it is for the team we have that we can redress such unwarranted yet complex issues….

ગોંડલમાં રહેતા વાંસફોડા સમુદાયના 9 બાળકોને પ્રાથમિકશાળાના આચાર્યેએ અચાનક શાળાએ આવવાની ના પાડી દીધી. અત્યાર સુધી વાંસફોડા પરિવારના બાળકો શાળામાં જતા નહોતા પણ VSSMના કાર્યકર કનુભાઈએ આ બાળકોને જુન 2016ના રોજ જામવાડી પ્રાથમિકશાળામાં પ્રવેશ અપાવ્યો હતો. શાળા વસાહતથી દૂર હતી પહેલાં તો વાંસફોડા પરિવારો બાળકોને મોકલવા તૈયાર નહોતા પણ જે વસાહતમાં બાળકો ના ભણે ત્યાં અમે કામ નથી કરતા તેવા કનુભાઈના નિયમથી તેઓ થોડા ડર્યા અને બાળકોને ભણવા બેસાડ્યા. વસાહતથી શાળા દૂર એટલે રૃા.300 પ્રત્યેક બાળકના એમ રૃા.1800ના માસીકભાડાથી તેમણે રીક્ષા બાંધી.

પણ શાળાના શિક્ષકોને આ બાળકો ગમે નહીં. એટલે બાળકોને ચારેક દિવસ બેસવા દઈને પછી શાળામાં ગયેલા બાળકોને કાઢી મુક્યા. નાના બાળકો શાળાએથી ચાલતા ઘરે આવ્યા. બીજા દિવસે પાછા શાળામાં મોકલ્યા તો પણ પાછા મોકલી દીધા. સળંગ પાંચેક દિવસ આવું થયું એટલે વસાહતના હમીરભાઈએ કાર્યકર કનુભાઈને જાણ કરી.

કનુભાઈ વાલી અને બાળકો સાથે શાળામાં ગયા તો આચાર્યએ આ બાળકોને એડમીશન સામે જે કારણો દર્શાવ્યા તે દુખદ હતા.

1. ‘એડમીશનનો સમય પુરો થઈ ગયો પછી તમે બાળકોને મોકલ્યા એટલે અમે ના લઈ શકીએ. 

2. આ બાળકો ગંધાતા છે. ઠોઠ છે અમારી નિશાળનું રીઝલ્ટ બગાડશે.

3. જનમના દાખલા નથી..

4. સ્કુલડ્રેસ નથી

કનુભાઈએ આચાર્ય સાથે શાળાના આખા સ્ટાફને બરાબર ખખડાવ્યો ત્યારે જતા તેમણે બાળકોને શાળામાં બેસાડવા કમને રાજીપો વ્યક્ત કર્યો.

કેવું તંત્ર છે? VSSMના કાર્યકર કેવા કેવા ફલક પર લડી રહ્યા છે. નિત નવા પડકારો ઝીલનાર આવા સરસ કાર્યકરો અમારી સાથે છે જેનો આનંદ છે અને તેમના કારણે જ આ કામો શક્ય બને છે.

જે બાળકોને શાળામાં ભણવાની ના પાડી તે બાળકો તેમના માતા પિતા સાથે..

Glowing performance at the district level sports meet by the students of Vatsalya Hostel….

 the winners with their medals

The 'Shri. Rajsobhag Satsan Maldal’ an organisation working in Surendranagar district organises an annul event to promote holistic and better quality in education in the region. As a part of this campaign activity it organises various sports competitions. This year the event took place in Sayla with participation from 132 schools. The children from VSSM’s Doliya based  Vatsalya hostel participated in the various competitions and races. Pravin stood first winning the gold medal in creative activities while the Vatsalya team stood first and won the gold medal  in building the human pyramid competition. 

Congratulations to all the winners and their bal-dosts for such a wonderful performance and special compliments to the team members Valji and Harkishan for working tirelessly in grooming the nomadic children at the hostels. You all make us really proud. 

vssm સંચાલિત હોસ્ટેલમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ વિવિધ સ્પર્ધામાં અગ્રેસર 

સુરેન્દ્રનગર જીલ્લામાં કાર્યરત ‘શ્રી રાજ્સોભાગ સતસંગ મંડળ’ દ્વારા દર વર્ષે શિક્ષણ સુધારણા અભિયાન અંતર્ગત સુરેન્દ્રનગર જીલ્લામાં કાર્યકર શાળાઓના બાળકો વચ્ચે વિવિધ સ્પર્ધાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૧૬માં ૧૩૨ શાળાઓને લઈને સાયલા ગામે વિવિધ સ્પર્ધાનું આયોજન મંડળ દ્વારા કરવામાં આવ્યું. જેમાં vssm સંચાલિત અને આરતી ફાઉન્ડેશનના આર્થિક સહયોગથી ચાલતી વાત્સલ્ય હોસ્ટેલમાં રહીને ભણતા બાળકોએ પણ ભાગ લીધો. જેમાંથી સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિમાં પ્રવીણનો પ્રથમ નંબર આવ્યો જયારે પિરામીડ બનાવવાની સ્પર્ધામાં પણ હોસ્ટેલ ટીમ પ્રથમ આવી.

પ્રવીણ અને પિરામીડ સ્પર્ધામાં ભાગ લઈને પ્રથમ આવનાર સૌ બાલદોસ્તોને અભિનંદન સાથે સાથે આ બાળકોને તૈયાર કરનાર vssmના કાર્યકર વાલજી અને હરકિશનને પણ અભિનંદન..

ફોટોમાં પોતાને મળેલાં ઇનામ સાથે પ્રવીણ અને પિરામીડ વિજેતા ટીમ

VSSM receives Rs. 65 lakhs grant from Jain Yuvak Sangh, Mumbai towards construction of an Educational Enclave for the children of nomadic communities…

Receiving the Fixed Deposit of the donation
amount from the trustee of Jain
Yuvak Sangh and our well-wishers at
the program…..

Once the omni present and all important nomadic communities are  forgotten communities today, struggling to remain afloat and survive under absolutely inhuman  living conditions.  Not only do the survive under inhuman conditions,  they also confront on daily basis the  inhuman attitude of the society in general. It is not because they went wrong in the midst of all the growth and development it is because we chose to forget them. And why did we forget them; because they  no longer  hold that importance in our lives!!  

VSSM has chosen to work for the welfare and development of these forgotten nomadic communities. We at VSSM feel that the society today is indebted towards  the nomads for their contribution in the evolution of our present day society. The responsibility we have embraced,  the individuals and organisations that are joining in our efforts give us all  the privilege to experience the joy of giving back. On 20th February 2016 we experienced one such gratifying moment when Mumbai based Jain Yuvak Sangh donated Rs. 65 lakhs towards the construction of an Educational Enclave for the children of nomadic communities. 

We are extremely grateful to the Jain Yuvak for their generous contribution. We would also like to take this opportunity to thank all our dear well-wishers who remained present during the program and extended financial contribution towards the building of Educational Enclave. 

વિચરતી જાતિના બાળકોના અભ્યાસ માટે નિવાસી સંકુલ બનાવવા મુંબઈ જૈન યુવક સંઘે vssm ને ૬૫ લાખનું અનુદાન અર્પણ કર્યું

vssmને JYS દ્વારા વિચરતી જાતિના બાળકોના શૈક્ષણિક સંકુલ બનાવવા માટે ૬૫ લાખનું અનુદાન આપવામાં આવ્યું..

વિચરતા સમુદાયોનું આપણા માથે મોટું ઋણ છે અને એ ઋણ ચુકવવા સૌ સાથે મળીને કોશિશ કરે એ ક્ષણ જીવનની ધન્ય ક્ષણ છે. વિચરતી જાતિની પડખે જયારે પણ કોઈ ઉભા રહીને મદદ કરે ત્યારે ત્યારે એ ધન્યતા અનુભવાય છે. આવી જ એક અદભુત પળના સાક્ષી તા.૨૦મી ફેબ્રુઆરીના રોજ બનવાનું થયું. શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘે વિચરતા સમુદાયના બાળકોના હોસ્ટેલ નિર્માણ માટે રૂ.૬૫ લાખનું અનુદાન સહર્ષ vssmને અર્પણ કર્યું. JYSના અમે સૌ આભારી છીએ.

JYS સિવાય આ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત સૌ વહાલાં સ્વજનોએ પણ પોતાનો અમુલ્ય આર્થિક સહયોગ આ નિમિત્તે નોંધાવ્યો એ માટે સૌના પણ આભારી છીએ.. 

ફોટોમાં ૬૫ લાખની FD આપતાં JYSના ટ્રસ્ટી અને કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત સૌ સ્વજનો

Foundation Stone laying ceremony for the construction of educational enclave for the children of nomadic communities….

The well-wishers of VSSM at the foundation
stone laying ceremony...

10 years ago when we began working with the nomadic communities of Gujarat we realised that  the challenges they faced were immense, we were absolutely clueless on how to begin, from where to begin, the lives of hundreds and thousands  of these families was in absolute shatters. Right from establishing them as citizens of this country to addressing their need for housing, livelihood, education, health and restoring their dignity everything had to addressed. We took baby steps and with perseverance we tackled one issue at a time. 10 years down the line we have made significant progress and much has changed for the better, but one issue that is Education of the nomadic children is a biggest challenge we face requiring very intensive efforts. 

From bridge schools in tents to hostels in rented premises, enrolling children in prominent education institutions across Gujarat, VSSM has made efforts in all these directions in its mission to educate the children of some of the most marginalised and extremely poor communities of this country.  But what we required was a premises and institute that addresses the specific needs of nomadic children, such children who have never lived settled lives and socialised in that manner. VSSM has had contemplated such facility but funds were always an issue. Mumbai based ‘Jain Yuvak Sangh’ helped us ease the need of funds by making a generous donation of Rs. 65 lakhs for the construction of an education enclave for the children of nomads. The land required for the same has been donated by ‘Sadvichar Parivar.’ 

The well-wishers of VSSM at the foundation
stone laying ceremony...

The foundation stone laying ceremony for the same was organised at Uvarsad  on 20th February….

Hoping to accomplish our much awaited dream of having a stand alone education facility for our beloved children from nomadic communities….

The well-wishers of VSSM at the foundation stone laying ceremony...

  

vssm દ્વારા વિચરતી જાતિના બાળકોના અભ્યાસ માટે નિવાસી સંકુલ બનાવવા માટે ભુમીભુજન યોજાઈ ગયું.

વિચરતા સમુદાયના પરિચયમાં આવવાનું થયું ત્યારે એ લોકો જે મુશ્કેલી વેઠી રહ્યાં હતાં એ જોઇને જ હેરાન થઇ જવાયું હતું. સમસ્યાઓ તો ગણ્યા ગણાય નહિ અને છાબડીમાં માય નહિ એટલી. ધીમે ધીમે બધું સમજાતું ગયું અને ઉકેલો સુઝતા ગયા એમ એમ આગળ વધતાં ગયા. નાગરિક તરીકેની ઓળખ, ઘર, રોજગાર અને શિક્ષણની દિશામાં નોંધપાત્ર કહી શકાય એવું કામ થઇ રહ્યું છે. 

પણ શિક્ષણમાં જેટલું કરીએ છીએ એના કરતા પણ વધારે કામની જરૂર હતી. વિચરતી જાતિઓની વસાહતોમાં જ તંબુશાળા અને ત્યારબાદ ભાડા પર હોસ્ટેલ શરુ કરી. આ બધામાં આ સમુદાયના બાળકોને અનુરૂપ શિક્ષણ સંકુલ થાય તે અત્યંત જરૂરી લાગતું હતું. મુંબઈમાં vssmના કામોમાં સદાય સહાયભૂત થતાં ‘શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ’ના ટ્રસ્ટીગણે રૂ.૬૫ લાખ બાળકોના શિક્ષણ અર્થે બાંધવાની થતી હોસ્ટેલ માટે એકત્રિત કરી આપ્યાં અને ‘સદવિચાર પરિવારે’ હોસ્ટેલ માટે જમીન આપી. આ જમીનનું ભૂમિપૂજન તા.૨૦ ફેબ્રુઆરીના રોજ ઉવારસદ મુકામે યોજાઈ ગયું.. 

બસ વિચરતી જાતિના બાળકો માટે સુંદર નિવાસી શાળાનું સ્વપ્ન ઝટ પૂરું થાય એવી પ્રભુ પ્રાર્થના..

ભૂમિપૂજન કરી રહેલાં vssm સાથે સંકળાયેલા સૌ સ્વજનો..

Viram Vansfoda makes us all proud, stands first in long jump event at a block level sports meet…….

Viram with certificate he received, with his
house in the backdrop, soon these families
will be moving to their pucca homes...

Viram Vansfoda, son of Chaganbhai Vansfoda of Jesada village in Shankheshwar block of Patan studies in 5 standard at the village primary school. He has recently won a gold medal in the long jump event at a sports meet organised at the Sankheshwar block level. 

Chaganbhai  earns his living by selling plastic house-ware. These once nomadic Vansfoda families now lead settled lives with men wandering in neighbouring villages for selling such plastic ware.  VSSM has been instrumental in helping this families obtain residential plots in the village. Currently the construction of their houses in underway. 

Viram winning  a medal is a  matter of pride for his entire settlement. “ VSSM will  support you only on a precondition - you will have to send your children to school and ensure they receive continuous education,” was a requirement VSSM’s Mohanbhai had put forth these families before beginning to support them. This is how such barters pay off…. and we are definitely not going to have it any other way…..

Congratulations to Viram and Mohanbhai..

વિરમ વાંસફોડા તાલુકા કક્ષાની લાંબીકુદ સ્પર્ધામાં પ્રથમ આવ્યો..

પાટણ જીલ્લાના શંખેશ્વર તાલુકાના જેસડાગામમાં રહેતાં છગનભાઈ વાંસફોડાનો ધો.૫માં ભણતો દીકરો વિરમ તાલુકા કક્ષાની લાંબીકુદ સ્પર્ધામાં પ્રથમ આવ્યો.

વિરમભાઇ પ્લાસ્ટીકના તબકડા વેચવાનું કામ કરે છે. vssmના સતત પ્રયત્નથી આ પરીવારોને રહેણાંક અર્થે પ્લોટ અને ઘર બાંધકામ માટે મકાન સહાય મળી છે. એમના ઘરો બનવાનું કામ ચાલુ છે. આ પરિવારો હવે સ્થાઈ રહે છે અને એમના બાળકો સ્કુલમાં ભણવા જાય છે. પુરુષો કામ માટે આસપાસના વિસ્તારમાં વિચરણ કરે. 

આવામાં વિરમનું તાલુકામાં પ્રથમ આવવું આખી વસાહત માટે ગૌરવ સામાન છે. vssmના કાર્યકર મોહનભાઈની આ પરિવારોના પ્લોટ અને અન્ય કામોમાં મદદ કરવા માટે મુકેલી શરત કે ‘તમારા બાળકોને શાળામાં ભણવા મોકલશો તો જ હું તમારા કામમાં મદદ કરીશ’ એનું આ પરિણામ છે. 

વિરમ અને મોહનભાઈ બન્નેને અભિનંદન

ફોટોમાં વિરમ પોતાને મળેલાં પ્રમાણપત્ર સાથે જે હાલની એમની રહેણાંકની સ્થિતિ સાથે જે આગામી એક વર્ષમાં બદલાશે.

The children from Doliya Hostels shine bright at an Art Competition...

Samata and Ravi Bjania with their medals….

The KALRAV and VATSALYA are two Hostel in Doliya is a VSSM managed hostel supported by The Giant Group of Central Mumbai and Arati Foundation. The Kalrav hostel (Nomadic girls hostel) first became operation to accommodate  girls from the nomadic families but as the demand from boys emerged Vatsalya hostel (Nomadic boys hostel) became operational to accommodate the boys of nomadic communities. Currently around 200 children stay with these hostels.

While the children stay with the hostel they school at the government schools in Doliya. Along with the regular studies emphasis is given on the all round development of the children and they are mentored lot of co-curricular activities.

Two children for both the hostels showed outstanding performance in the recently organised art and painting competition by the ‘Kala Shikshak Sangh.'

Samata Nakiya, a 9th grader from Digsar village in Surendranagar’s Muli block bagged a gold medal in her category. Samata comes from a family of 6 daughters. The economic condition of her family is so weak that educating his daughters was an impossible task for her father. VSSM asked her father to send his girls to Kalrav hostel. Samata wishes to be a teacher when she grows up.

Ravi from the Vatsalya Hostel went on to secure bronze medal in the competition. Ravi is from Kadi town, his father earned living by working as construction labour. The family was always on the move wandering in each of work. This affected the Ravi’s chances of receiving decent education. Hence he was enrolled in Vatsalya Hostel.

Such initiatives by VSSM supported by its well-wishers are enabling extremely marginalised children realise their potential and achieve their dream of a better brighter future.

Congratulations to Samata and Ravi and all the very best for future endeavours..

vssm સંચાલિત હોસ્ટેલમાં ભણતા વિચરતી જાતિના બાળકોએ ચિત્ર સ્પર્ધામાં સિદ્ધિ હાંસલ કરી

સુરેન્દ્રનગર જીલ્લાના સાયલા તાલુકાના ડોળીયા ગામે ‘વિચરતા સમુદાય સમર્થન મંચ’ સંચાલિત ‘જાયન્ટ ગ્રુપ ઓફ સેન્ટ્રલ મુંબઈ’ અને ‘આરતી ફાઉન્ડેશન’ના આર્થિક સહયોગથી ચાલતી કલરવ કન્યા છાત્રાલય અને વાત્સલ્ય કુમાર છાત્રાલયમાં વિચરતી અને વિમુક્ત  જાતિઓનાં બાળકો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

છાત્રાલયમાં અભ્યાસની સાથે સાથે અન્ય પ્રવૃત્તિ પણ કરાવવામાં આવે છે. તાજેતરમાં જ ‘કલા શિક્ષક સંઘ’ દ્વારા આયોજિત ચિત્ર રંગપુરણી સ્પર્ધામાં બન્ને હોસ્ટેલના બે વિદ્યાર્થીઓએ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું.

કલરવ કન્યા છાત્રાલયમાં રહીને ધોરણ ૯માં અભ્યાસ કરતી મુળી તાલુકાના દિગસર ગામની સમતા નાકીયા એ પ્રથમ ક્રમ પ્રાપ્ત કરી ને સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત કર્યો . સમતાના પરિવારમાં ૬ બહેનો છે અને આર્થિક પરિસ્થિતિ ખરાબ હોવાના કારણે સમતાને આગળ ભણાવી શકવાની એના પિતાની ક્ષમતા નહોવાના કારણે સમતાને vssm સંચાલિત હોસ્ટેલમાં ભણવા મૂકી છે. સમતા પણ ભણીને  શિક્ષક બનવા માંગે છે .  

વાત્સલ્ય કુમાર છાત્રાલયમાં રહીને ધોરણ ૯માં અભ્યાસ કરતો રવિ બજાણીયા એ ચિત્ર રંગપુરણી સ્પર્ધામાં તૃતીય ક્રમ પ્રાપ્ત કરીને કાંસ્યચંદ્રક મેળવ્યો હતો. રવિ મુળ નાની કડીનો વતની છે. તેના પપ્પા કડિયાકામ કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવે છે. તેઓ મજુરી માટે વિચરણ કરતા રહે છે. આથી તેમણે રવિને હોસ્ટેલમાં ભણવા માટે મુક્યો છે.

વિચરતી જાતિના દરેક બાળકોનું ભવિષ્ય તેજોમય બને એવી શુભેચ્છા સાથે રવી અને સમતાને ખુબ ખુબ અભિનંદન.. 

ફોટોમાં vssm સંચાલિત હોસ્ટેલમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓને ચિત્ર રંગપુરણી સ્પર્ધામાં મળેલી સિદ્ધી..

VSSM hostel Girls enjoying one day picnic

Girls, Mardaviben and her friends enjoying at Indroda nature park.

The girls hostel in Ahmedabad that became functional in June last year has been receiving lot of love and support from the community of our Ahmedabad based well-wishers and friends. One such ardent well-wisher is U. S. based  Mardaviben Patel .  On her recent visit to the city she decided to take the girls from these hostel  for a day trip to Inroad Nature Park situated in Gandhinagar. Everyone including Mardaviben was exited about this trip. She also asked her friends to join for this outing. The girls were so overwhelmed with the trip that they planned everything a day before. Had a good head bath so that they could have a desired hair style for the outing.

We are extremely thankful to you Mardaviben for taking this initiative and giving a special day full of fun memories to these girls. We were looking forward to plan an exposure trip for them, take them in lap of nature, you read our minds by planning this outing.  I am glad you are associated with us. A big THANK YOU DIDI on behalf of the girls  as well.

vssm સંચાલિત વિચરતી જાતિની હોસ્ટેલની દીકરીઓનો એક દિવસનો પ્રવાસ આયોજિત કર્યો..

Girls, Mardaviben and her friends enjoying at Indroda nature park.

vssm દ્વારા અમદાવાદમાં વિચરતી જાતિની દીકરીઓની હોસ્ટેલ ચલાવવામાં આવે છે. આ દીકરીઓને ખુબ લોકોનો પ્રેમ મળ્યો છે. અમેરિકામાં રહેતાં અને vssm ના કામોમાં સદાય સહાયભૂત થતાં માર્દવીબહેન પટેલે આ દીકરીઓને એક દિવસના પ્રવાસે લઇ જવાનું નક્કી કર્યું. દીકરીઓની સાથે સાથે માર્દવીબહેનને પણ ખુબ ઉત્સાહ. પોતે અને એમનાં મિત્રો પણ આ પ્રવાસમાં દીકરીઓ સાથે જોડાયા. પ્રિય અને વહાલાં માર્દવીબહેન - દીકરીઓનો એક દિવસ ખાસ બનાવવા માટે અમે આપના આભારી છીએ.. દીકરીઓ બહારની દુનિયા અને કુદરતનું સૌંદર્ય મહત્તમ માણે એવી અમારી ઈચ્છાને આપે પૂરી કરી છે અમે સૌ આપના આભારી છીએ અને આપ સાથે છો એનો આનંદ વ્યક્ત કરું છું.

ફરવા જવાનું છે એટલે દીકરીઓએ પણ પૂરી તૈયારી કરી લીધેલી. વાળ તો ગઈકાલથી જ ધોઈ નાખેલા જેથી હેરસ્ટાઈ કરી શકાય. આ દીકરીઓની ભાષામાં કહું તો thank you દીદી..

ફોટોમાં ઇન્દ્રોડા પાર્કની મુલાકાત લઇ રહેલી દીકરીઓ, માર્દવીબહેન અને તેમનાં મિત્રો અને vssmના બાલદોસ્તો

At last thing falling in shape at the VSSM managed girls hostel at Ahmedabad…….

Some beautiful moments we experience with our lovely daughters

The  hostel at Ahmedabad for the girls from nomadic families was initiated as a response to resolve the issue of education for the girls living marginalised lives in some remote part of the state. It was a challenge we had to embrace without being concerned about the way the program would move further. We had embarked upon this journey with no infrastructure or logistics in place. All we had was strong desire to give these girls a different life. Acclimatising the girls to the environment of learning and community living was the first and the hardest  challenge we had to tackle. Along with the girls we had to tackle their parents who always were prepared to fight with us and came up with hoards of issues. Dealing with them on daily basis was extremely exhausting…. all these while we are struggling to make room for 35 girls, mobilising ration, supplies, managing school admissions etc. Everyday I would be speaking so much that by the end of the day my mouth and ribs hurt. The day would be long, starting from 7. 45 (reaching office) stretching up to  some wee hours when the conditions would ease up for me to return home. The family especially young Kiara remained  neglected all the time …

During these times Vrutika and Hetal joined us as Baldosts for this hostel. They are an absolute treasure to the program. Extremely hard working, loving and selfless ladies who too had to endure the various allegations made by the parents. Gradually things began to calm down. The duo managed to calm the nerves of these girls, they began focusing  on studies and their life in the hostel. Vrutika and Hetal took charge of them as a mother does for her children. Without any disgust they cared and nurtured the girls. Cleaned them, bathed the small ones, nursed them during their illness. They became their mothers, their guardians.. Recently Reena also joined the team. She works in the VSSM office during the day and lives with these girls during the night. These Baldosts have made it possible for me to remain at home during Sundays. I can now come to office at 10 and travel for work with a relative ease..

The same applies for the other  deligent and dear  set of Baldosts at Doliya… Vandana, Valji, Jalpa, Harkishan and Harshad. Together this team cares for 200 children.

Having  such devoted team has enabled us to reach to hundreds of children from nomadic communities …A big Thank you. It is your dedication and whole hearted efforts that are bringing such amazing results to our education initiative. It is because of you that I can focus on other challenges the nomads face.

In the midst of such tumultuous teething times  we were joined by an enthusiastic and extremely  caring  volunteer Dimpleben, not only she worries about the girls but also about the activities of VSSM, a big thank you for being with us during such times of need.  We are immensely delighted to have with us.

VSSM’s team members Chayaben, Shardaben, Ilaben, Amiben worked round the corner to make sure the girls felt at home in their new residence.

Our dear friends Pragneshbhai, Kiritbhai, Namrataben, Direndrabhai, Satsang Parivar never left our side and made sure we had all the infrastructure and support we needed. Their warm support ensured we keep going on the mission we had embarked upon. I am grateful to for your presence in VSSM…

This doesn’t happen everyday… yesterday the girls who were heading to school  and Baldosts suddenly felt the need to have a group photograph clicked…. the moment captured in the camera…..such priceless moments wash away  all the pain,  both mental and physical, of working with these communities….

vssm દ્વારા વિચરતી જાતિની દીકરીઓની અમદાવાદમાં શરુ કરેલી હોસ્ટેલ હવે હવે થાળે પડી રહી છે..

અમદાવાદમાં vssm દ્વારા અને સમાજના સહયોગથી ચાલતી હોસ્ટેલમાં દીકરીઓ ભણવા આવી. શરૂઆતમાં દીકરીઓને ગોઠવવી ખુબ મુશ્કેલ હતી. દીકરીઓ અને એમના માં-બાપની ઢગલોબંધ ફરિયાદો. થાકી જવાય. ક્યારેક તો બોલી બોલીને પાંસળી દુખવા માંડે. સવારે ૭:૪૫ વાગે ઓફીસ આવી જાઉં અને રાતના ઘરે જવાનો સમય નક્કી નહિ. મૌલિક અને કીયારાને પણ અન્યાય કરું. 

આ સ્થિતિમાં વૃતિકા અને હેતલ આ દીકરીઓના બાલદોસ્ત તરીકે જોડાયા. બન્નેની ખુબ મહેનત. વૃતિકા ઉપર તો દીકરીઓ અને એના માં-બાપે ઘણા આક્ષેપો કર્યા. અમને વૃતિકા જોઈએ જ નહિ એવી માંગણી પણ કરી. પણ ધીમે ધીમે સમજાવટ અને આ બંનેનો દીકરી ઉપરના અપાર પ્રેમના કારણે અમારી દીકરીઓ શાંત થઇ, ભણવા માંડી. જે વૃતિકા ગમતી નહિ એ આજે બે કલાક માટે જવાનું કહે તો અનુ અને વિજયા તો એને પકડીને રડવા જ માંડે. વાગ્યા પરનો ઘા હોય કે આ દીકરીઓની સ્વચ્છતાનો મુદ્દો હોય, કોઈ છોછ વગર ખુબ પ્રેમથી બંને બાલદોસ્ત દીકરીઓને સાચવે.

હમણા એમાં રીના પણ જોડાઈ. આખો દિવસ ઓફિસમાં કામ કરે અને રાતના આ દીકરો સાથે રહે.. આ બાલદોસ્તોના કારણે હવે હું રવિવારે ઘરે રહી શકું છું. ઓફીસ પણ ૧૦ વાગે આવું છું.

આવા જ વહાલા ડોળીયા હોસ્ટેલના બાલદોસ્તો વંદના, જલ્પા, વાલજી, હરકિશન અને હર્ષદ જેઓ ૨૦૦ બાળકોને સાચવે છે..

આવા સરસ બાલદોસ્તોના કારણે જ વિચરતી જાતિના બાળકો સાથેનું કામ શક્ય બને છે.. મારા વહાલા બાલદોસ્તો thank you. તમે છો તો બાળકોને તમને સોપીને હું વિચરતી જાતિ સાથેનું બીજું કામ કરી શકું છું.

આવા જ ડીમ્પલ બેન કેટલી બધી ચિંતા બાળકો અને સાથે સાથે અમારી પણ કરે. thanks સાથે છો એના માટે.. શરૂઆતમાં vssm ટીમમાંથી છાયાબેન, શારદાબેન, ઇલાબેન, અમીબેન સૌની કેટલી દોડાદોડી. તો રશ્મિનભાઈ, પ્રદીપભાઈ ફ્રેન્ડ્સ ઓફ vssm, પ્રજ્ઞેશભાઈ, કિરીટભાઈ, નમ્રતાબેન, ધીરેન્દ્રભાઈ, સતસંગ પરિવાર વગેરે જેવા વહાલાં સ્વજનોનીની સતત સાથે હોવાની હુંફથી જ આ કામ થઇ શક્યું. સૌ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરું છું.

ગઈ કાલે અચાનક મને ખુરશીમાં બેસાડીને બાલદોસ્તોએ અને સ્કુલ જઈ રહેલી અમારી દીકરીઓએ ફોટો સેશન કરાવ્યું જે જોઈ શકાય છે.

Inculcating the principles of community living and life skills through Hostel living…

Nomadic Girls cleaning the space around Kalrav hostel

The hostel living in all the VSSM managed hostel facilities is targeted to build an environment of learning, community living, inculcating the universal human values in the children staying with us. The daily schedule is designed in such a way that children work to clean their surroundings and their living spaces, perform community prayers, the elder children have to take care of the needs of the younger ones, studying and picking up other co-curricular activities…All these daily activities help them become better students and citizens. 

In the VSSM managed and ‘Giant Group of Central Mumbai and Aarti Foundation supported Kalrav girls hostel at Doliya 93 girls are staying and continuing with their education. These girls are between the ages of 5 to 11 years. On 2nd October they took up the task of cleaning the main road just outside their hostel premises. This road is the Rajkot-Ahmedabad road. The cleanliness drive was to mark Gandhi Jayanti and remember the principles Gandhi practiced and preached. The Baldosts of the facility Vandana, Jalpa, Harshad who are taking remarkable care of this children designed this initiative to put into practice what the children  have been learning in their books. 

Such small yet thoughtful initiative go a long way……one has to make very conscious efforts to ensure that these universally relevant principles that Gandhiiji preached aren’t forgotten by the future generations. With all our efforts we make sure that such initiatives do not remain limited to special days but are followed as a way of life by our children…

ગાંધી જયંતિ નિમિત્તે vssm દ્વારા ચાલતી હોસ્ટેલની દીકરીઓએ સ્વચ્છતાનો કાર્યક્રમ કર્યો..

Nomadic Girls cleaning the space around Kalrav hostel

Vssm સંચાલિત અને ‘જાયન્ટ ગ્રુપ ઓફ સેન્ટ્રલ મુંબઈ’ અને ‘આરતી ફાઉન્ડેશન’ના આર્થીક સહયોગથી સુરેન્દ્રનગર જીલ્લાના ડોળિયા ગામમાં કલરવ કન્યા છાત્રાલય ચાલે છે. વિચરતી જાતિની ૯૩ દીકરીઓ આ છાત્રાલયમાં રહીને ભણે છે. હોસ્ટેલમાં ભણવા આવતી દીકરીઓની ઉંમર ૫ વર્ષથી લઈને ૧૫ વર્ષ સુધીની છે. આમ તો આ દીકરીઓ રોજ પોતાની હોસ્ટેલ અને એની આસપાસના પ્રાંગણની સફાઈ કરે જ છે પણ આજે ગાંધીજયંતિ નિમિતે ખાસ હોસ્ટેલ બહારનો રાજકોટ –અમદાવાદ તરફનો રસ્તો એમણે સાફ કર્યો.. દીકરીઓ ગાંધીજીના જીવનને એમના મુલ્યોને સમજે એ માટે બાલદોસ્ત વંદના, જલ્પા, હર્ષદ એમને પુસ્તકની સાથે સાથે પ્રેકટીશમાં પણ ગાંધીના મુલ્યોને શીખવવા કોશિશ કરે છે.. નવી અને યુવા પેઢી ગાંધીના મુલ્યો સમજશે તો ભવિષ્યમાં હિંસા રહિત વિશ્વ જોઈ શકાશે.. જાણું છું આ ખુબ મોટી આશા છે.. કેટલાકના મતે અશક્ય. પણ સ્વપ્ન તો જોઈ જ શકાય અને એ સ્વપ્નને સાકાર કરવાનું પોતાના ઘરથી કરી જ શકાય.. અને એટલે જ vssm પરિવાર ગાંધીને સમજી એમના માર્ગે આગળ વધે એ કોશિશમાં અમે સતત લાગ્યા રહ્યા છીએ.. વળી આ કાર્ય ફક્ત ૨ જી ઓક્ટોબરે જ યાદ આવે અને એ થાય એ અજુગતું લાગે. આ નિરંતર પ્રક્રિયાની જેમ ચાલવું જોઈએ. vssm પરિવાર ગાંધી મુલ્યોને સમજી એને સમજદારી પૂર્વક અપનાવે એવી શ્રદ્ધા...

ફોટોમાં vssm સંચાલિત કલરવ કન્યા છાત્રાલય આસપાસના પ્રાંગણની સફાઈ કરતી દીકરીઓ

Girls from VSSM’s Ahmedabad Hostel participate in an art competition …...

VSSM hostel girls creating their paintings….

The  June of 2015 saw the opening of a nomadic girls hostel right behind the VSSM office in Ahmedabad.   This hostel has girls from extremely vulnerable and marginalised nomadic communities staying with it. While they stay in the hostel here, they school at one of the leading schools of Ahmedabad,  the H. B. Kapadia High School. On 26th January the H.B. Kapadia Group had organised an art competition for the students of various H. B. Kapadia schools spread across Ahmedabad city. 7 girls from VSSM hostel also participated in this competition that was held at the Alpha One Mall. 

By participating in such events the girls are exposed to a different learning environment and acquire exposure that is required for acclimatising themselves to living in a environment that differs from the one they have lived in until now….

We are grateful to all those who have been helpful in helping these girls realise their dreams…

VSSM hostel girls creating their paintings….

vssm સંચાલિત હોસ્ટેલની દીકરીઓએ ચિત્ર સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો.

vssm દ્વારા અમદાવાદમાં વિચરતી જાતિની દીકરીઓ માટે હોસ્ટેલ શરુ કરવામાં આવી છે. જેમાં ૩૫ દીકરીઓ ભણે છે. આ દીકરીઓ અમદાવાદની ખુબ જ સારી કહી શકાય એવી એચ.બી. કાપડિયા સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરી રહી છે. એચ.બી. કાપડિયા ગ્રુપની અમદાવાદમાં ઘણી સ્કૂલો આવેલી છે. આ તમામ સ્કૂલોના વિદ્યાર્થીઓ માટે આલ્ફા મોલમાં ચિત્ર સ્પર્ધાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં આપણી હોસ્ટેલની ૭ દીકરીઓએ ભાગ લીધો હતો.

VSSM hostel girls creating their paintings….

આ દીકરીઓનું મહત્તમ એક્સપોઝર થાય અને એ પોતાના ભાવી માટે સ્વપ્ન જોતી થાય એ કરવાનું અમે કરી રહ્યા છીએ. સમાજના સૌ આ કામમાં સહયોગ કરી રહ્યાં છે જે માટે અમે એ સૌના આભારી છીએ. 

ચિત્રો દોરતી vssm સંચાલિત હોસ્ટેલની દીકરીઓ

VSSM becomes instrumental in commencement of a dedicated School for Children of NT - DNTs

A fruitful effort of VSSM - Newly constructed School building for the nomadic
children at Surendrangar

One of the major reasons for the children of nomadic communities to be out of the mainstream school system is of access to the education system. Most of the nomadic settlements are away from the villages and since they do not enjoy a legal status the settlements also remain devoid of any basic infrastructure facilities. Accessing power, water, road, house, health, education are the challenges the residents of these settlements face on daily basis. 

One such settlement in Surendranagar’s Dudhrej has large concentration of nomads. The children need to walk long distance to reach the government school in the nearby village. Apart from the distance the other grave concern is of crossing the main highway that runs between the settlement and the village. As a result the parents were never prepared to send their children to school. In 2008 with the support of Janpath and GFC, VSSM initiated a Balghar - Bridge school in the settlement. It was first ever experiment of educating the children of a nomadic settlement. The challenge was to acclimatise the children with the process of learning in a structured environment. The Baldost of the settlement Harshad did a commendable and inspirational job with igniting the passion for learning amount the children and sensitising the parents towards the need to educate their children. Since the number of children was huge a proper school with qualified teachers was an absolute must. VSSM requested for a government school in the settlement itself. 3 years ago a government school was sanctioned in the settlement. The school began functioning in a rented premises the structure of which  was in an extremely appealing condition. If the school was to function it required a proper building. The Principal of Dudhrej government school and Harshad worked really hard devotion lot of time to ensure that the school had a new building,  as a result of their untiring efforts the government sanctioned  land for school and a new building now stands on the land. 

The new premises for Dudhrej settlement school was dedicated to the community in an program organised on 9th December 2015. VSSM’s  Harshad Vyas was applauded and honoured for his dedicated efforts during this opening ceremony, it was indeed a proud moment for VSSM  to have such gems in its team.  VSSM and the nomadic communities are thankful to the government for the new school. 

Hoping to be helpful to many such children and families in coming times. Sharing with you the news clipping of the opening ceremony published in a leading  daily…..

સુરેન્દ્રનગરના દૂધરેજમાં વિચરતી જાતિની ઘણી મોટી વસાહત આવેલી છે. આ વસાહતથી શાળાનું અંતર વધારે હોવાના કારણે અને શાળા અને વસાહત વચ્ચે હાઇવે હોવાના કારણે પરિવારો પોતાનાં બાળકોને શાળામાં મોકલવા તૈયાર નહિ. vssm દ્વારા જનપથ અને GFCની મદદથી આ વસાહતમાં ૨૦૦૮માં બાલઘર શરુ કરવામાં આવ્યું હતું અને બાળકોને ૩ કલાક ભણાવવાનું કામ બાલદોસ્ત હર્ષદે બખૂબીથી નિભાવ્યું. બાલઘરની સાથે સાથે આ બાળકો માટે તેમની વસાહતમાં જ શાળા બને એ માટે vssmએ પ્રયત્નો કર્યા. ૩ વર્ષ પહેલાં સરકાર દ્વારા ભાડાના મકાનમાં શાળા શરુ થઇ પણ મકાન ખુબ જર્જરિત હતું એટલે પોતાનું મકાન બને એ જરૂરી હતું. દૂધરેજ શાળાના આચાર્ય અને બાલદોસ્ત હર્ષદે શાળાનું પોતાનું મકાન બને એ માટે ખુબ મહેનત કરી જેના પરિણામે શાળા માટે સરકાર દ્વારા જમીન આપવામાં આવી અને શાળાનું સુંદર મકાન ત્યાં ઉભું થયું. 

મકાનનો લોકાર્પણ કાર્યક્રમ તા.૯ ડીસેમ્બર ૨૦૧૫ન રોજ યોજાઈ ગયો જેમાં vssmના કાર્યકર અને શાળાનું મકાન ઉભું થાય એ માટે અથાગ મહેનત કરનાર હર્ષદ વ્યાસનું સન્માન થયું. vssm અને વિચરતી જાતિ શાળા માટે સરકારના આભાર વ્યક્ત કરે છે. સાથે સાથે હર્ષદ જેવા કાર્યકર હોવાનો ગર્વ અનુભવીએ છીએ.. વધારેને વધારે લોકોને મદદરૂપ થઇ શકીએ એવી ખેવના સાથે શાળાના ઉદઘાટન સંદર્ભે છાપામાં આવેલા સમાચાર...

The children of VSSM’s Eklavya Balghar begin saving from their pocket money….

Children of Eklavya Balghar with their
Baldost Kanubhai...

A constant wandering lifestyle the nomadic communities lead, teamed up with drudgery, joblessness, food scarcity makes  them susceptible to a number of undesired habits. One of it is addiction to tobacco, smoking and in certain cases alcohol. These addictions are rampant amongst men, women and children as well…addictions starting at such young age means high instances of cancer and other fatal illnesses. In the last couple of years VSSM has initiated a drive, in all the settlements it works, to make the community members aware of the deadly side effects of tobacco and likes and motivate  them to give up their addictions.

Detailed information of
children’s savings…

The Vavdi village of Rajkot district has settlement of nomadic families from Vaanza (Vansfoda), Salat and  Devipujak communities. The families earn their living working as labourers. Extreme physical work means these individuals  are addicted to some or the other kind tobacco products. The addictions weren’t   limited to the adults but the children too were addicted to tobacco. The parents also had not qualms about the children being out of school, loitering around and picking up such fatal addictions. Our team member Kanubhai is the Baldost in this settlement and responsible for creating an environment for learning in this community. Learning was limited to the text book education but about issues that affected their life and well-being. Kanubhai preached a lot to this families on the ill effects of tobacco, but hardly any one paid heed, they would restrain from consuming tobacco in presence of Kanubhai but once he was gone it was back to the old business!!! The children also followed what their parents did.

Fed up the insensitivity showed by the adults, Kanubhai gave up advising them but continued doing so to the children. He asked them to begin saving the money they took from their parents to buy tobacco, gutkha, beetle nut etc., from the saved money they can but the things they want he explained. The children did not digest the idea in initially and it took lot of coaxing from Kanubhai to get his message across. Gradually the children began saving the money with Kanubhai, who would talk about the amount saved by each child and the progress made, within the students group. This had a huge impact amongst the students as it enticed  the non-savers to begin saving from their pocket money.

Detailed information of children’s savings…

On the 9th of September, I had this opportunity to visit Eklavya Balghar, where the children shared the news that during the past 2 months, 32 children had saved Rs. 2238. When I asked what would they like to buy from their savings the kids promptly replied “school bag, school dresses, books…..” as much as a delight the reply was a result of relentless efforts put by Kanubhai.

As we discussed this development with parents they were absolutely surprised to hear the development. We hope that parents, in this case,  take a lesson from their children, understand the importance of savings and give up their deadly addiction to tobacco in its various avatars….

vssm સંચાલિત એકલવ્ય બાલઘરના બાળકોએ બચત શરુ કરી.

રાજકોટના વાવડી ગામમાં વિચરતી જાતિમાંના વાંઝા(વાંસફોડા), સલાટ, દેવીપૂજક પરિવારો રહે છે. આ પરિવારો છૂટક મજૂરી કરીને પોતાનો ગુજારો કરે. વસાહતમાં વ્યસનનું પ્રમાણ ખુબ. મા –બાપ તો વ્યસન કરે અને એમને જોઇને બાળકો પણ કરે. વળી એક પણ બાળક શાળામાં જાય નહિ અને બાળકો ભણતા નથી એ સંદર્ભે પરિવારોને પણ કોઈ ક્ષોભ નહિ. આ વસાહતમાં બાળકોને ભણાવવાનું કામ vssmના કાર્યકર – બાલદોસ્ત કનુભાઇએ શરુ કર્યું. એમણે માં-બાપને વ્યસન બાબતે સમજાવવાની ખુબ કોશિશ કરી પણ બધા માને નહિ. હા કનુભાઈની હાજરીમાં તમાકુના ખાય અને બીડી ના પીવે પણ એમની ગેરહાજરીમાં બધું ચાલે. બાળકો પણ મા-બાપની જેમ જ.

કંટાળીને કનુભાઈએ માં-બાપ સાથે માથાકૂટ કરવાનું માંડી વાળ્યું પણ બાળકોને સમજાવવાનું ચાલુ રાખ્યું. સોપારી, પાન-મસાલામાટે માં-બાપ જે પૈસા આપે એની બચત કરવા કહ્યું અને એ બચતમાંથી બાળકોને જે વસ્તુ જોઈએ એ લાવી આપવાની એમ નક્કી થયું. બાળકોએ ધીમે ધીમે ઘરમાંથી વાપરવા માટે આપતાં પૈસા કનુભાઈને જમા કરાવવાનું શરુ કર્યું. આમ તો શરૂઆતમાં બાળકોની તૈયાર નહોતી  પણ કનુભાઈએ બે બાળકોને બરાબર સમજાવ્યા અને એ બાળકોની રોજેરોજની બચત શરુ થઈ એટલે કનુભાઈએ બધા બાળકો વચ્ચે એ બાળકોની બચત કહેવાની શરુ કરી અને ચમત્કાર થવા માંડ્યો એક પછી એક બાળક બચતમાં જોડાવવા માંડ્યું. 

તા.૯-૯-૧૫ના રોજ આ બાળકોના એકલવ્ય બાલઘરની મુલાકાતે જવાનું થયું ત્યારે ૩૨ બાળકોએ છેલ્લા બે મહિનામાં કરેલી બચત રૂ.૨૨૩૮ની વિગતવાર માહિતી આપી. બચતમાંથી શું લાવશો એ અંગે જયારે બાળકોને પૂછ્યું, તો એમણે કહ્યું, સ્કુલ ડ્રેસ.. કેવી અદભુત વાત..

બાળકોના વાલીઓ સાથે એમના બાળકોએ કરેલી બચત અંગે વાત કરી. વાલીઓને ખુબ નવાઈ લાગી.. આશા છે કે, બાળકોની બચત જોઇને વાલીઓ પણ બચતને સમજતા થાય. 

ફોટો ૧માં vssm સંચાલિત બાલઘરના બાળકો દ્વારા થયેલી બચતની વિગતવાર માહિતી..

ફોટો ૨ માંvssm સંચાલિત એકલવ્ય બાલઘરના બાળકો બાલદોસ્ત કનુભાઈ સાથે

VSSM’s efforts has kindled the desire to learn amongst the nomadic children.

Vatsalya Boys hostel Baldosts Valji and Harikishen
and the children staying at the hostel. 

In the year 2005 when we began working with and for the nomadic communities of Gujarat we were clueless on where  do we start from!! The issues these communities faced were so many that nothing but questions stared back at us!!! However, as we embarked upon our journey, things gradually began to fall in place. VSSM team, a collective of focused, dedicated and extremely hard working individuals, came together. Such sedulous  team meant gravest of issues getting resolved and VSSM inning closer to achieving its mission. 

Education and the lack of it is the severest challenge the nomadic communities face. It is both the cause and effect of their dismal condition. The VSSM team was required to put in tremendous hard work to bring the children to school and cultivate an environment of learning within these communities. Along the hard work came unflinching support of the our very dear friends and well-wishers. The first programs focusing on education we began were of the Bridge Schools and Balghars, which later progressed into hostels.15 girls in a specially initiated Doliya Girls Hostel is how we began to now 180 children at the Doliya Hostel alone. Currently this  hostel is running at its full capacity. There are numerous children wishing to come ad study at Doliya but we have to refuse admission as it is virtually impossible to accommodate any more children at Doliya. 

We recently, on 10th September, paid a visit to the hostel. The children gave us a warm welcome. The special request they had for us this time was to arrange their two days trip to Ahmedabad!! 

We are grateful to ‘Giant Group of Central Mumbai’ and 'Aarti Foundation’ for their continued support towards the Doliya hostel. 

The urge for education amongst the children from nomadic communities has kindled and VSSM is working towards ensuring that by next year it is able to accommodate children all these children who are willing to stay in hostel and study further. We look forward to the continued support of our well-wishers in our efforts. 

 vssmના પ્રયત્નથી વિચરતી જાતિના વધુ બાળકો ભણતા થઇ રહ્યા છે..

વિચરતી અને વિમુક્ત જાતીઓ સાથે કામ શરુ કર્યું ત્યારે કંઈ કેટલાંય પ્રશ્નો સામે હતાં. અમે હંમેશા એ પ્રશ્નો માટે કહેતાં,

ગણ્યા ગણાય નહિ ..

વીણ્યા વીણાય નહિ..

શરૂઆત ક્યાંથી કરવી એ પણ એક પ્રશ્ન હતો.. પણ ધીમેધીમે ઉકેલ સુઝતા ગયા અને આગળ વધતાં ગયા. vssmને સમાજ માટે કંઈ કરી છૂટવાની ભાવનાવાળી સુંદર ટીમ મળી અને કામ સરળ થવા માંડ્યા.

વિચરતી જાતિમાં શિક્ષણનું પ્રમાણ ખુબ ઓછું. ખુબ મહેનત કરીને આ જાતિઓના જે પડાવોમાં અમે કામ કરતા હતાં. એમાના કેટલાકમાં અમે vssm સાથે સંકળાયેલા શુભેચ્છક સ્વજનોની મદદથી તંબુ શાળા શરુ કરી અને એમાંથી જ હોસ્ટેલ પણ ઉભી થઇ. હોસ્ટેલની શરૂઆત ૧૫ દીકરીઓથી કરેલી આજે ૧૮૦ બાળકો ડોળીયાગામમાં આવેલી હોસ્ટેલમાં ભણી રહ્યા છે. 

તા.૧૦ ઓક્ટોબરના રોજ આ બાળકોને મળવા જવાનું થયું. બધાએ ફૂલથી સ્વાગત કર્યું અને અમદાવાદમાં બે દિવસનો પ્રવાસ ગોઠવવાની માંગ પણ કરી. ડોળીયાની આ હોસ્ટેલમાં જેમનો આર્થિક સહયોગ મળે છે એવા ‘જાયન્ટ ગ્રુપ ઓફ સેન્ટ્રલ મુંબઈ’ અને ‘આરતી ફાઉન્ડેશન’ના અમે આભારી છીએ એમના સહયોગ વગર આ થવું મુશ્કલે હતું. અત્યારે ઘણા બાળકોને હોસ્ટેલમાં ભણવા આવવાની ઈચ્છા છે પણ હવે હોસ્ટેલની કેપેસીટી નથી. આવતા વર્ષે આ બધા બાળકો માટે નવી વ્યવસ્થા ગોઠવાય એ માટેના અમે પ્રયત્ન કરીશું. સમાજ સહયોગ કરશે એવી શ્રદ્ધા છે.   

vssm સંચાલિત વાત્સલ્ય કુમાર છાત્રાલયના બાલદોસ્ત વાલજી અને હરકિશન સાથે વિચરતી જાતીઓનું આવતીકાલનું ભવિષ્ય એવા બાળકો

Our family, VSSM and the nomadic communities’, is continuously growing

Some beautiful moments we experience with our lovely daughters

A day trip to Manav Parivar-Matar for our girls staying at our Ahmedabad hostel was organised recently. The girls had a wonderful time amidst nature. They enjoyed every bit of the opportunity they got to enjoy the open space and nature, they giggled, collected flowers and had a wonderful opportunity to observe and understand the functioning to the medical camp. They met the patients coming tot he camp. 

We are glad things are gradually shaping up as desired for our girls. The number of patrons and friends for the Ahmedabad hostel is also growing consistently. Namrataben and members of Satsang Parivar never miss an opportunity to shower their love on the girls, with  Dhirendrabhai of Manav Parivar the girls have established such honest rapport  that without hesitation they demand from him whatever they want. Pragneshbhai continues to go and shop every little thing the hostel requires, while Kiritbhai has ensured that the store room of the hostel never goes empty - he had maintained continuous supply of food, grains  and kitchen essentials for the hostel. 

The joy it brings to see a growing family of friends and well wishers is difficult to express here. Hope one day the entire universe becomes our family..

Some beautiful moments we experience with our lovely daughters…..

Vssm દ્વારા અમદાવાદમાં ચાલતી વિચરતી જાતિની દીકરીઓની હોસ્ટેલમાંથી દીકરીઓને એક દિવસ માટે માનવ પરિવાર – માતરની મુલાકાતે લઈને ગયા. ત્યાં કુદરતના ખોળે સૌ મનભરીને રમ્યા અને ખુબ બધા ફૂલ એકઠા કર્યા, માથામાં નાખ્યા, કેમ્પમાં આવતા દર્દીને મળ્યા.

અમારી આ દીકરીઓ હવે સરસ ગોઠવાઈ ગઈ છે. આ દીકરીઓના સ્વજનોની સંખ્યા પણ અમદાવાદમાં વધવા માંડી છે. નમ્રતાબેન અને સતસંગ પરિવારના સૌ તો હમેશાં કોઈને કોઈ નિમિત્તે આ દીકરીઓ પ્રત્યે એમનું વહાલ દર્શાવે છે તો માનવ પરિવારના ધીરેન્દ્રભાઈને તો દીકરીઓ ‘હવે આવો ત્યારે આ લાવજો.. તે લાવજો’ એમ હકથી કહેવા માંડી છે..  પ્રજ્ઞેશભાઈએ તો નાનામાં નાની ચિંતા કરી બધી વસ્તુ જાતે જઈને ખરીદાવી છે અને કિરીટભાઈએ હોસ્ટેલનું અનાજ ખૂટવા નથી દીધું.. કેવા વહાલાં અને પ્રિય સ્વજનો. આનંદ આનંદ અમારો પરિવાર મોટો થઇ રહ્યો છે. એક દિવસ આખું વિશ્વ પરિવાર બની જાય એવી ઈશ્વરને પ્રાર્થના

અમારી દીકરીઓ સાથે જીવનની સૌથી સુંદર પળો 

Parents belonging to Nath Vadee, a community that begs as living, take an interest free educational loan from VSSM

Mahesh Nennath’s family  take an interest free
educational loan from VSSM

Education as a need is yet to be established for the nomadic families. These wanderers have never felt the necessity of sending their children to school nor have they missed not going to school. Given the current scenario of their livelihoods the need to be educated is more than ever. In absence of alternate occupations most of the nomadic families are taking up begging as a profession. The children from very young age are taken along by parents beg. They are seen as earning members of the family. If we reason why weren’t they willing to send children to school they would reply, “ what will he do after going to school, who’s  going to give him a job, ultimately he will have to beg for living!!??

As the monsoon comes to an end the Nath Vadee community descend over the villages. The collect grains from the freshly harvested crop. The grains are enough to last them a year. The women adorn black clothes, carry a plate with an idol of their deity on a it they move shop to shop, villages, towns and cities showering blessing and asking for money in return. 

Mukesh Keshnath's family  take an
interest free educational loan from VSSM

In the year 2006 we first come into contact with these community, understood their social and cultural environment. In 2007 we opened a Balghar in the settlement igniting a lamp of learning. The Nath Vadee Dangaa children held slate and pen in their hands instead of begging bowl. The began scribbling alphabets for the first time. Seeing their children learning brought smiles on the faces of the parents. 

If the Nath Vadee children came across Shardaben in the bazaar with begging bowls in hands they would quickly hide it. If they were fighting the other would hush them so that Shardaben wouldn’t know…. there were gradual but consistent changes in the attitude, behaviour and  personality of these children after they began attending the Balghar. The children also received health and wholesome food like Moong, Chana, Poha, Dhokli, Halwa etc at the Balghar. But what they preferred was the meal they were used to,  their humble rotla and onion...

The Nath Vadee children- from begging with parents to studying at the Balghar and continue learning beyond the Balghar. From 2007 to 2015 it has been a long journey, creating an environment of learning amongst one of the most rigid and orthodox nomadic communities the Nath Vadee. Today 20 of these children are in 9th standard and 15 children in 10 standard. An extremely encouraging outcome for us. The numbers here could have been more was it no for an age old traditional practice this community follows. At the age of 14 the male child in the community is engaged and has to go and leave at his in-laws house. Here he is responsible for everything … its the practice of ‘gharjamai’ ……more about this later…

Mahesh Nainnath, Mukesh Keshnath and Haresh Keshnath are extremely bright students. These kids have asked their parents to enrol them in a private school and get private tuitions because the government school isn’t good enough. Private school and private tuitions are an expensive affair but parents have decided to go ahead and  enrol the kids in private schools and private tuitions. The fees comes to around  Rs. 20,000 per child. The parents decided to take an interest free loan from VSSM and enrolled the children in N. H Vidhyamandir in Tharad. The boys are doing well in the school. 

Its hard to believe but this is a full circle moment for us. There was a time when we imposed our selves upon the parents and fought  with them  to send their children to school, now its  the concerned parents taking loan from us to educate their children. 

These children want to be Collector, Doctor when they grow up…… “So why do you want to be a Collector?” we asked… “We will use our position for the overall development of the nomadic communities!!” they replied…it was an reply reflecting the pains associated with their wandering lifestyles. 

The pictures give a glimpse of the conditions the children who have been given educational loan stay in..

ભિક્ષાવૃતિ પર નભનાર નાથાવાદી પરિવારોએ બાળકોને ભણાવવા vssmમાંથી લોન લીધી

ભણતર અને વિચરતા સમુદાયને બાર ગાઉંનું છેટું. બાળક જન્મે કે માં પીઠે ખોળિયું બાંધીને ભિક્ષા માંગવા જાય. બાળક ચાલતા શીખે કે એનેય હાથમાં વાટકો આપી સાથે લઈ જાય. કોઈક પૂછે તો કહે અમારો નોબરો (છોકરો) ભણીને શું કરશે ? એને નોકરી કોણ આપવાનું ? આખરે તો ભીક્ષાજ માંગવાની ને ...

ચોમાસું ઊતરે કે નાથવાદીઓ ગામેગામ ફરી વળે. લણણી થયા પછી સમૂહમાં આખાય ગામની શેરી શેરીએ ફરી વળે. આ દિવસોમાં સારી ભિક્ષા મળે. રિઝર્વ ક્વોટા તરીકે ચાલે એટલી... સ્ત્રીઓ કાળા વસ્ત્રો ધારણ કરી થાળીમાં માતાજીની છબી રાખે. ગામમાં /નગરમાં દુકાને દુકાને ફરે. સૌને આશીર્વાદ આપે અને જે આવક થાય એનાથી પેટીયું રળે.

વર્ષ ૨૦૦૬માં VSSMનાં માધ્યમથી નાથવાદીઓને મળવાનું થયું. સમગ્ર વિગતો જાણી. ૨૦૦૭માં બાળઘર શરૂ કર્યું. નાથવાદીઓનાં ડંગામાં સ્લેટ પેન આવ્યા. ભણતરનાં કોડિયાનો અજવાશ પ્રગટ્યો. . લગભગ પચાસેક બાળકો બાળઘરમાં આવવા લાગ્યા. એંકડો ઘૂંટવાની શરૂઆત થઇ. બાળકોને ભણતા જોઈ માં-બાપ પણ હરખાતા, મલકાતાં.

ક્યારેક ગામની બજારમાં શારદાબહેન નીકળે કે નાથવાદી બાળકો ભિક્ષાનું પાત્ર વાટકો સંતાડી દે. આ બાળઘરનાં સંસ્કારનો પ્રભાવ હતો. ડંગામા ઝઘડતા હોય તો બૂમ પડે – “ નોબરી હે તો બોલવાનું બંધ કર. નહિ તો એમને ખબર પડી જશે.” બાલઘરમાં નિયમિત વિવિધ વાનગીઓ નાસ્તામાં મળે. મગ, ચણા, પૌઆ, ઢોકળી ક્યારેક શીરો... પણ સદીઓની રઝળપાટમાં આહારની ટેવોમાં “ બેન ટપી દો કોનદો તો પેટ ભરાય (રોટલો અને ડુંગળી)”

બાળઘરમાં ભણતા બાળકો પ્રાથમિક શાળામાં ગયા એક શરૂઆત... આજે નવમાં ધોરણમાં વીસ અને દશમાં ધોરણમાં પંદર નાથવાદી બાળકો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. આ ઓછી સંખ્યા પાછળ એક સામાજિક રીવાજ પણ જવાબદાર છે. છોકરો ૧૪ વર્ષનો થાય એટલે સગાઈ કરી દેવામાં આવે પછી એને સાસરિયે જવું પડે. સાસરિયે સંપૂર્ણ જવાબદારી જમાઈરાજાની. માથે બાંધેલો રૂમાલ અને લૂંગી (શરીરે વીંટાળેલુ કપડું એ જમાઈરાજા ની ઓળખાણ- નિશાની. આ પ્રથા એટલે ઘરજમાઈ. આ અંગે ફરી ક્યારેક વિગતે લખીશું.

શાળામાં ભણતા બાળકો પૈકી મહેશ નૈનનાથ, મુકેશ કેશનાથ અને હરેશ કેશનાથ તેજસ્વી બાળકો. સરકારી શાળામાં શિક્ષણ બરાબર નથી એટલે આ ત્રણેયના માં - બાપે બાળકોને  ખાનગી શાળામાં જે ખર્ચ થાય એ કરીને ભણાવવાનો તથા ટ્યુશન રખાવવાનો નિર્ણય કર્યો. રૂ.૨૦,૦૦૦ એક બાળકની ફી. પાસે આટલા બધા તો પૈસા હોય નહિ એમણે VSSM પાસેથી ત્રણે બાળકોની શાળાની ફી અને ટ્યુશન માટે બાળક દીઠ રૂપિયા વીસ હજાર લોન(વગર વ્યાજની) મેળવી થરાદનાં એન.એચ વિદ્યામંદિરમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. બાળકો સરસ ભણી રહ્યા છે.

એક પણ બાળકને ભણાવવા વસાહતમાં કોઈ રાજી નહોતું ત્યાં પોતાના બાળકને સારું શિક્ષણ મળે એ માટે ભિક્ષાવૃતિ કરીને ખાનારા પરિવારો લોન લે! માનવામાં જ ન આવે! પણ પરિવર્તન દેખાવા માંડ્યું છે જેનો આનંદ છે.

આ બાળકોના સ્વપ્નો છે... કલેકટર બનવું છે, ડોક્ટર બનવું છે. “ કલેકટર બનીને શું કરશો ? “ એમનો પ્રત્યુતર એમની આજીવન રઝળપાટ નો જાણે પ્રતિધ્વની હોય- “ વિચરતા સમુદાયનાં સર્વાંગી ઉત્કર્ષ માટે અધિકારનો ઉપયોગ કરીશું.”

જે બાળકોના શિક્ષણ માટે લોન આપવામાં આવી છે એ જે સ્થિતિમાં રહે છે એ ફોટોમાં જોઈ શકાય છે.. એક નવા પરોઢનાં ઉદયનાં સાક્ષી બનવાનો આનંદ છે.

Celebrating birthdays during seasons and festival the child was born and not 1st of June…..

Add caption

Have you ever noticed that tens of thousand of children born in rural India celebrate their birthday on 1st June!! Surprised?? Well that is what the teachers and principals of the schools do to enrol children whose parents aren’t aware of the child’s date of birth. They write child’s date of birth 1st June.  This is a easy way out for the school authorities who otherwise struggle to find birthdates so as to match them with cut of age for first grade admissions that begin through out Gujarat from mid- June every year. 

So here we have two distinct sections - One where the parent know the date of birth, have registered the birth of their child and celebrate the birth dates with great pomp and show.  Than there is this another group where the parent is unaware of the exact date but remembers the time of the year/season the child was born or the Hindu calendar date but not the year of birth. The children from the nomadic communities belong to the later group. Born in the woods or  makeshift homes,  to the parents who constantly wander the nomadic children nevi have their births registered because the parents aren’t aware of the importance of getting the birth registered. In instances where the parents do go to get the birth registered the Panchyats refuse to register because they are unwilling to process rest of the citizenry documents for the family from the village. Earlier this was not a major issue but now since birth certificate has become mandatory, not registering births is a becoming an issue.

The child never gets to know her actual date of birth and continues to celebrate on 1st June. 60% of children studying with the Bridge Schools, Balghars and Hostels of VSSM celebrate their birth dates on 1st June. We make sure the children  get to celebrate their birthdates with fanfare and the way each child would like to. But since  the hostels and schools remained closed for vacation from April to 15th June the children with birthdates on 1st June were left out and those have it after 15th June for to enjoy their birthdates. The children did feel left out. So the Baldosts came up with a novel idea. They spoke to parents and found out the season or festival during which the child was born. Nor each child with VSSM gets to celebrate his/her birthday. We make sure it becomes a special day for them, they were new clothes, blessings are showered, beautiful birthday songs play in the background and they pledge to work hard for their better tomorrow. 

ઋતુચક્રને અનુલક્ષીને દિવસો નક્કી કર્યા અને જન્મ દિવસની ઊજવણી શરૂ કરી

એક બાજુ એવા પરિવારો છે કે જેમના કુટુંબમાં બાળકના જન્મનો અવસર ગામમાં મીઠાઈ વહેંચીને ઊજવાય છે. જન્મની તારીખ યાદ રાખીને તેની દર વર્ષે ઊજવણી થાય છે અને તેમાં બાળકની ઉતરોત્તર પ્રગતિના આશીર્વાદ અપાય છે. જયારે બીજી બાજુ સદીઓથી વિચરણ કરતા આ પરિવારમાં વનવગડામાં, ગામના પાધરે, એકાદ આડશ પાછળ તબીબ સહાય કે દાયણની મદદ વગર એક વધુ જીવનો ઉમેરો થાય છે. હરખ તો અહીંયા પણ છે પણ મીઠાઈ સ્વરૂપે હરખ વ્યક્ત કરવા પૈસા નથી હોતા. બાળકના જનમ્યાની તિથિ કે તારીખની ય ક્યાં ખબરે હોય. કેવણઋતુનું આછું સ્મરણ હોય. જે ગામમાં પડાવ હોય તે ગામની પંચાયતમાં જઇને તલાટી પાસે પોતાના વહાલસોયાની નોંધણી કરાવવાનીયે ખબર નાં હોય અને હોય તોયે કઈ પંચાયત નોંધણી કરે? કારણ નોંધણી થાય તો ગામમાં રહેતાં હોવાનો આધાર મળે એટલે જન્મતારીખ જ નાં હોય. પહેલાં તો ભણાવવાનીયે ક્યાં ચિંતા હતી પણ હવે બાળકોને ભણાવવા છે અને એટલે શાળામાં દાખલ કરે છે.

શાળામાં દાખલ થનાર આવા વનવગડામાં જન્મેલા જેટલા પણ બાળકો હોય તે તમામની જન્મતારીખ શાળાના માસ્તર સરકારી નિયમ મુજબ ૧ જાન્યુઆરી કે ૧ જુન લખી દે. સંસ્થા દ્વારા કાર્યરત હોસ્ટેલ અને બાલઘરમાં ભણતા ૬૦ ટકા ઉપરાંત બાળકોની જન્મતારીખ ઉપર જણાવ્યા પ્રમાણેની જ ૧ જુન... બાળક તો ખરાઈ કરતું નથી ૧ જુને સાચે જ એ જન્મ્યા છે એમ એ માને. હોસ્ટેલમાં ભણતા અમારા આ બાળકોના જન્મની અમે માનભેર ઉજવણી કરીએ. એ દિવસે બાળક માટે ખાસ દિવસ બની રહે તેની પૂરી કાળજી લઈએ. પણ અમે જેમના પણ જનમ દિવસે ઉજવીએ એ ૧૫ જુન પછી જન્મેલા બાળકો કેમ કે હોસ્ટેલનું વેકેશન ૧૫ જુન પછી ખુલે. એટલે મોટાભાગના કિસ્સામાં સાચી જનમતારીખ વાળા બાળકના જનમ દિવસની ઉજવણી થાય અને ૧ જુન વાળા રહી જાય. કશું કહે નહીં પણ એક મૂંઝવણ એમને થાય.... બાલદોસ્તોએ આ મૂંઝવણ જાણી અને વચગાળાના ઉપાય તરીકે તહેવાર, ઋતુચક્રને અનુલક્ષીને દિવસો નક્કી કર્યા અને જન્મ દિવસની ઉજવણી શરૂ કરી . જન્મદિવસની નવપલ્લવિત સવારે બધા બાળકો શુભેચ્છાઓની વર્ષા વરસાવે. બાળકને નવા વસ્ત્રો પહેરાવાય અને મધુર ગીતો વચ્ચે બાળક આવતી કાલનો સંકલ્પ લે.. ખૂબ ભણીશું.. આગળ વધીશું અને સૌના કલ્યાણમાં નિમિત્ત બનીશું... 

હોસ્ટેલમાં ભણતી ઉર્મિલાનો જન્મદિવસ ઉજવાયો એ વેળાનો photo. 

All we want is the girls from nomadic communities study hard and live their dreams…...

 Girls waving goodbyes to the aircraft...

The need to educate, the importance to educate are foreign concepts to the parents from nomadic communities. They make hardly any efforts to ensure their children go to school, with  boys their is still a little concern but when it comes to girls they are absolutely unprepared to send them off to school.  Amidst such mindsets VSSM is striving to make sure that the children from these communities go to school and remain with the school system. We have designed specials strategies to make sure that more and more girls from these communities are brought within the folds of mainstream education. 90 girls are staying with VSSM run Doliya Girls Hostel for girls from nomadic communities. Starting this year (June 2015) we have set up another residential facility especially of tte girls. This time the hostel is right next to our office in Ahmedabad.  The girls have been enrolled with one of the leading school of Ahmedabad. 

All along convincing the parents has been the most challenging task of the entire initiative. Last weekend was tough for the us and the girls because of some disruptions created by the parents. With great difficulty we could convince the parents.  The entire episode has left us and the girls distraught. 

To cheer them up and and boost their morale we took the girls to see aircraft take offs and landings at the Ahmedabad airport this morning. We went the girls to shed away all fears, over come all turbulence and fly high to achieve their dreams. They have been in an upbeat mood,  ready to reach for the stars  and hope similar sense prevails with their parents and community members ………

વિચરતા પરિવારોની દીકરીઓ ખુબ ભણે ખુબ આગળ વધે એ માટે vssmનો પ્રયાસ..

વિચરતા પરિવારોને શિક્ષણની જરાય સમજ નથી. એટલે બાળકોને ભણાવવાનું પણ ખાસ કરતા નથી. છોકરાંઓને ભણાવવાનું હવે થોડું કરી રહ્યા છે પણ દીકરીને ભણાવવાની તો તૈયારી જ નથી...

vssm વિચરતી જાતિની દીકરીઓ ભણતી થાય એ માટે કોશિશ કરે છે. ૯૦ દીકરીઓ ડોળીયાગામમાં vssm દ્વારા ચાલતી હોસ્ટેલમાં રહીને ભણે છે. અમદાવાદમાં પણ આપણા કાર્યાલયની જગ્યામાં જ દીકરીઓ ભણતી થાય એ માટેની વ્યવસ્થા ગોઠવી છે.. પણ કેટલીક દીકરીઓના માતા- પિતા ખુબ મુશ્કેલી ઉભી કરે.. ગત શની – રવી આ દીકરીઓ અને મારા માટે પણ બહુ દુઃખદાયક રહ્યો.. વાલીઓને સમજાવવામાં ખુબ મુશ્કેલી પડી.. માંડ બધું થાળે પડ્યું.. પણ દીકરીઓ ખુબ ઉદાસ થઇ ગઈ હતી..

એમની આ ઉદાસીનતા દુર થાય અને એમના સ્વપ્નની ઉડાન ખુબ ઉંચી ઉડે, કોઈ વિઘ્નો નડે નહિ એવા શુભ આશયથી ઉંચી ઉડાનને જોવાનો કાર્યક્રમ કર્યો અને અમે અમદાવાદ એરપોર્ટ પર ટેક ઓફ અને લેન્ડ થતી ફલાઈટ જોવા આજે સવારે પહોચી ગયા.. જે તસ્વીરમાં જોઈ શકાય છે.. દીકરીઓએ નિરાશા ખંખેરી નાખી છે અને ઉંચી ઉડાન ભરવા પાછી તૈયાર થઇ ગઈ છે... એમના આ સ્વપ્નને હવે કોઈ હાની ના પહોચે એ માટે સૌને સદબુદ્ધિ આપે એવી પ્રભુ પ્રાર્થના... 

ફોટોમાં દીકરીઓ વિમાનને આવજો કહેતી...